Guy Limone - KAOS

Το Σάββατο το απόγευμα, στην γκαλερί Ρεβέκκα Καμχή, στο Μεταξουργείο.  Ήθελα να δω τα χιλιάδες πλαστικά ανθρωπάκια του Guy Limone.  Η έμπνευση των θεμάτων του από συγκεκριμένες στατιστικές.  Ο Limone ομαδοποιεί τις μικρές ανθρώπινες φιγούρες, τις οποίες χρησιμοποιούν οι αρχιτέκτονες στις μακέτες: το ποσοστό των ανθρώπων που γεννήθηκαν το 1941 και έχουν πεθάνει· το ποσοστό των Ελλήνων που τον Οκτώβριο το 2011 είχαν θετική γνώμη για τον ΓΑΠ· το ποσοστό του ανθρώπινου γενετικού υλικού που προέρχεται από ενσωμάτωση σ’ αυτό γενετικού υλικού από ιό· το ποσοστό των Γάλλων που διαφωνούσαν με τη συνεισφορά της Γαλλίας στη διάσωση της ελληνικής οικονομίας το 2011.

Τα ανθρωπάκια είναι μικροσκοπικά, δείχνουν λες και τα βλέπεις από μακριά.  Στο τέλος, το μάτι δεν τ’ αντιλαμβάνεται ως ανθρωπάκια παρά ως κουκίδες.  Οι στατιστικές παίζουν με κουκίδες, είναι εύκολο γι’ αυτούς που τις χειρίζονται να τις πλάσουν, να τις πάνε εκεί που νομίζουν ότι είναι το ορθολογικό, να τις γκρουπάρουν και να τις τακτοποιήσεων· να δώσουν τάξη στο χάος.  Εξαίρεση μόνο ένα έργο, η μία και μοναχή καθαριστήρια, που έχει να καθαρίσει έναν ατέλειωτο, για το μέγεθός της, διάδρομο.  Στέκεται μόνη και το μάτι μου εξακολουθούσε να διακρίνει την ανθρώπινη φιγούρα της, εγκλωβισμένη για πάντα στο μακρύ τούνελ.

Διαφορετική προσέγγιση: εσύ νιώθεις γίγαντας κι αντιλαμβάνεσαι τις μικρές οντότητες ως μυρμήγκια.  Προτείνω στον καλλιτέχνη πρόσθετες ιδέες, αναφορικά με μας τους Έλληνες.  Για παράδειγμα, το ποσοστό των Ελλήνων που συμμετείχαν στην κινητοποίηση της 12ης Φεβρουαρίου.  Ή, καλύτερα,  το ποσοστό, που πήγε να σκάσει από τον ψεκασμό με τα χημικά.

Στου κόσμου το μπαλκόνι

Είχα αποφασίσει να μείνω Αθήνα το σαββατοκύριακο, να τη βγάλω στο σπίτι.  Ο χθεσινός ήλιος στο στενό που μένω απ’ τη μπαλκονόπορτα, μαζί με το χθεσινό τραγούδι, είχαν διαφορετικά σχέδια για μένα.  Τηλέφωνο, πρόσκληση για καφέ από μια φίλη, κάπου στην Αθήνα· όχι, δεν μου ’κανε καρδιά.  Η πυξίδα μέσα μου σ’ ευθεία με τα δικά της γεωμαγνητικά πεδία, τ’ αθέατα.  Κι εγώ υπάκουσα το ένστικτό μου, όπως αποδημητικό πουλί που τραβάει αυτόματα για τον προορισμό του την Άνοιξη.  Χωρίς να το σκεφτώ, μπήκα στο αμάξι και τράβηξα για την Ελευσίνα.

Είσοδος δωρεάν για σήμερα, περπάτημα μόνος στ' αρχαία.  Πλουτώνειο και Καλλίχορον Φρέαρ και Μουσείο.  Ζεσταίνομαι - μετά από μήνες - βγάζω το φλις που φορούσα και μένω με τη φανέλα· κάθομαι, αφήνω τον ήλιο να μου κάψει για λίγο τους ώμους και να με ζαβλακώσει.  Τηλεφωνώ σ’ έναν φίλο, γέννημα θρέμμα της Ελευσίνας, ξέρω ότι συνήθως τις Κυριακές έρχεται για να φάει με τον πατέρα του, ελπίζοντας να τον πετύχω.  «Περίμενε τρία τέταρτα, τρώω με τον πατέρα μου, να τελειώσουμε το φαγητό», μου απαντάει, «έρχομαι μετά να σε βρω».

Μου έκανε παρέα και το τραπέζι, πάντα ευγενικός, τσίμπησε κάτι μαζί μου· με πήγε βόλτα στη θάλασσα – στο αγαπημένο του σημείο - και στην πόλη του, μου έδειξε τα μέρη που μεγάλωσε, το σπίτι που μεγάλωσε.  Ήπιαμε καφέ, ανάμεσα στο νεαρόκοσμο.

Γύρισα στην Αθήνα ήρεμος και πλήρης.  Το ένστικτό μου δεν με πρόδωσε.  Σ’ ένα ανθισμένο δέντρο, κάπου στα ερείπια κοντά στην νότια είσοδο του αρχαιολογικού χώρου, είδα κρεμασμένη την «κόκκινη κλωστή» του κυρ Νίκου, από το τραγούδι που είχε κολλήσει χθες η βελόνα του μυαλού μου.  Καλό σημάδι, δεν συμφωνείτε;

-------------------------

Η ελευσίνια εκδοχή για το όραμα της μακαριότητας

Ο όρος όραμα μακαριότητας (visio beatifica) δημιουργήθηκε για να ορίσει τον υπέρτατο στόχο, το τέλος, της χριστιανικής ύπαρξης.  Κατά το Μεσαίωνα δήλωνε το άμεσο όραμα του Θεού, videre Deum· όσοι το επιτύγχαναν μεταφέρονταν σε μία κατάσταση αιώνιας μακαριότητας.  Στην προκειμένη περίπτωση η λέξη όραμα, visio, πρέπει να εκληφθεί ως πραγματική όραση, όχι ως υποκειμενική ψευδαίσθηση.  Αλλά το υποκειμενικό στοιχείο δεν αποκλείεται εντελώς.  Το όραμα απαιτεί ένα υποκείμενο που «βλέπει».  Και φυσικά η μακαριότητα, η ευτυχία, προϋποθέτει ένα ευτυχισμένο υποκείμενο...

Carl Kerenyi, «Ελευσίς, Μυστήρια και Λατρεία»

Μετάφραση Ελένη Παπαδοπούλου,

Εκδόσεις Ιάμβλιχος

Μουσική και διάβασμα

Ο Mark Changizi υποστηρίζει ότι ανάμεσα στα τρία πράγματα τα οποία δεν ανήκουν στο «βιολογικό πυρήνα» μας, για τα οποία δηλαδή η διαδικασία της φυσικής επιλογής δεν μας έχει σμιλέψει με σκοπό να μπορούμε να συμμετέχουμε σ’ αυτά, είναι η ομιλία, η μουσική και το διάβασμα.  Αντίθετα, σύμφωνα με τον Changizi, εμείς έχουμε προσαρμόσει την ομιλία, τη μουσική και το διάβασμα ώστε να είναι συμβατά με βασικές λειτουργίες του εγκεφάλου μας.  Συγκεκριμένα, ομιλία και μουσική βασίστηκαν σε ακουστικά ερεθίσματα που παράγονται από την αλληλεπίδραση μεταξύ αντικειμένων, κυρίως στερεών, στη φύση και μεταξύ ανθρώπων, ενώ τα στοιχεία γραφής που χρησιμοποιεί το διάβασμα βασίστηκαν σε οπτικά ερεθίσματα βλέποντας σκούρα αντικείμενα να στέκονται απομονωμένα και σε οπτική αντίθεση με τον περιβάλλοντα χώρο.

Θυμάμαι τον καθηγητή μου στο Πανεπιστήμιο, ο οποίος επέμενε να χρησιμοποιώ γραμματοσειρές με γράμματα σε φυσικές κι απαλές γραμμές, οι οποίες «ρέουν» και είναι ξεκούραστες για το μάτι του αναγνώστη (όπως η Times) κι όχι γραμματοσειρές με στοιχεία που το τελείωμά τους είναι οξύ και απότομο (όπως η Arial).

-------------------------

Κόκκινα γυαλιά: Επιτέλους, μετά από το κρύο, την υγρασία και τη γκριζάδα, ο καιρός άνοιξε.  Σαββατοκύριακο του Μάρτη με λιακάδα.  Ένα τραγούδι για σήμερα· δεν ξέρω κατά πόσο είναι η μουσική που μου ’φτιαχνε τη διάθεση σ’ αυτό το τραγούδι, όσο οι στίχοι του «κύριου Νίκου».  Προσωπικά ακουστικά ερεθίσματα, εκεί στις αρχές της δεκαετίας του ’70, όταν η φωνή της Γαλάνη ήταν ζευγαρωμένη μ’ αυτή του Μητσιά (μια σύντομη έρευνα στη δισκοθήκη μου βρίσκει δίσκους του Χατζιδάκι, του Κόκοτου  και του Κηλαηδόνη).  Καθιστός στα σκαλιά της εξώπορτας στο χωριό μου, άκουγα το ραδιόφωνο κι ο στίχος δε σού ’στειλα το μήλο και σ’ έχασα από φίλο, μα μ’ ένα πορτοκάλι θα σε κερδίσω πάλι, μου φαινόταν τόσο φυσικός, μια περιγραφή καθημερινής πράξης μεταξύ δύο ανθρώπων.

Δεν είχα επίγνωση ότι ήταν η συνταγή μαγείας με χρήση τριών απλών λέξεων - μήλο - φίλος – πορτοκάλι – μέσα στην οποία βάπτιζε ο κύριος Νίκος τον κόσμο που με περιτριγύριζε παιδάκι, κάποια ηλιόλουστη Κυριακή, όπως η σημερινή.  Με τον τρόπο που καταφέραμε, ως άνθρωποι, να μαγέψουμε τον κόσμο με τη μουσική που εμείς οι ίδιοι φτιάχνουμε.

Ευθύνες

(bowie15/123RF)

Με αφορμή τις τελευταίες αποκαλύψεις για διαφθορά στη διοίκηση, ελπίζω τα πράγματα να μπουν σε τροχιά ξεκαθαρίσματος, σ’ όλη τη χώρα.  Θα το χαρώ πολύ.  Και βέβαια δεν φταίνε μόνο οι πολιτικοί.  Ο κανόνας όμως ήταν ότι ο διεφθαρμένος δημόσιος υπάλληλος ήταν κομματόσκυλο, ή ότι πίσω από τις Ένορκες Διοικητικές Εξετάσεις και τα δικαστήρια κρυβόταν κάποιο κομματόσκυλο συνδικαλιστής ή κάποιο κομματόσκυλο δικηγόρος, με αποτέλεσμα το ξελάσπωμα, το χώσιμο κάτω από το χαλί, το να «ξεχνιούνται» καταστάσεις και από πολιτικούς και από μη κομματικούς, ανένταχτους δημοσίους υπαλλήλους.  Η άλλη όψη του διεφθαρμένου κράτους είναι το κομματικό κράτος.  Διαφορετική η ευθύνη των ανένταχτων κομματικά και μη διεφθαρμένων δημοσίων υπαλλήλων, που έκαναν και κάνουν σωστά τη δουλειά τους, γνωρίζοντας ότι δουλεύουν σ’ ένα σύστημα όπου η διαφθορά ενδημεί, αλλά χωρίς τις περισσότερες φορές να γνωρίζουν ποιοί και πως· περισσότερο τοίχος η σιωπή στη διοίκηση παρά ταβάνι προς τους ανώτερους ορόφους της πολιτικής ηγεσίας.  Και διαφορετική η ευθύνη των μη διεφθαρμένων πολιτικών που συνυπήρχαν σε κομματικούς μηχανισμούς και κυβερνήσεις με άτομα που όχι μόνο κάλυπταν τη διαφθορά (ποιος ο λόγος της κάλυψης μόνο;) αλλά και συμμετείχαν σ’ αυτήν.  Τεράστια η απόσταση που τις χωρίζει.

η απάντηση της Ύπατης Αρμοστείας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του ΟΗΕ

(Marc Ming Chan)

Παραθέτω απάντηση εκ μέρους της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, στην επιστολή που έστειλα πριν δύο μέρες (η υπογράμμιση δική μου):

Dear Mr. ----------,

On behalf of the High Commissioner, thank you for your message of 13 March and for sharing your perspective on the shortcomings in arrangements for the protection of the rights of LGBT persons in Greece. which we have noted.

We are encouraged by the fact that LGBT rights are now the subject of active and ongoing dialogue at the United Nations Human Rights Council and that Governments are increasingly ready to accept that action is needed in order to meet their obligations under international human rights law to end violations of human rights against individuals on the basis of their sexual orientation and gender identity.

Something that came through clearly from the discussion at the Human Rights Council last week and reflected in the High Commissioner's report to the Council on this issue is that there are wide discrepancies between States when it comes to the adequacy of the existing legal framework and also that in no country has violence and discrimination against LGBT been eliminated. There is in fact more that can and should be done at the national level in all countries, Greece included, and concerted advocacy, led by local civil society, will be critical in generating the necessary momentum. In this context, your own initiative in writing to us and in taking up these issues with the authorities is commendable.

Yours sincerely,

Charles Radcliffe
Chief, Global Issues Section
Office of the UN High Commissioner for Human Rights (OHCHR)
United Nations (DC1-0514), New York, NY 10017, USA

Affirmative, Dave. I read you.

- What's that? Chicken?

- Something like that. Tastes the same anyway. 

Όταν, πριν κάμποσο καιρό, έβγαλα τον τόμο από τη βιβλιοθήκη μου με τα μυθιστορήματα του Kafka, το ποτήρι ξεχείλισε.  Ζω έχοντας φακούς αφημένους σε διάφορα σημεία του σπιτιού· η πρεσβυωπία σε συνδυασμό με την από τη φύση μου κακή μου όραση, κάνει το διάβασμα κειμένου τυπωμένο σε μικρά γράμματα εξαιρετικά κουραστικό κι εκνευριστικό.  Έτσι, πήρα την απόφαση να ενδώσω και να παραγγείλω ένα kindle από το Amazon, μέσω του internet.  Δυστυχώς, η εταιρεία δεν το στέλνει στην Ελλάδα - για κάποιο λόγο.  Βρέθηκε όμως η γνωστή μιας συναδέλφου που ήταν στο Λονδίνο, η οποία είχε την καλοσύνη να μου το φέρει.  Είναι σχεδόν 15 μέρες που διαβάζω μέσα απ’ αυτό το μαραφέτι, σε γραμματοσειρά τεραστίου μεγέθους για το μέσο άνθρωπο.  Με ξεκουράζει, το ευχαριστιέμαι.

Υπάρχει όμως, το έχω ξαναγράψει, και μια άλλη διαδικασία που συνοδεύει το διάβασμα, η οποία σχετίζεται με δύο αισθήσεις, την αφή και την όσφρηση.  Το Discover, για παράδειγμα, είναι ένα περιοδικό στο οποίο είμαι συνδρομητής από τα φοιτητικά μου χρόνια.  Το χαρακτηριστικό χαρτί του στα δάχτυλά μου, με τη μυρωδιά του στα ρουθούνια μου, αποτελεί μέρος της τέρψης που μου δίνει η ανάγνωση ενός ενδιαφέροντος άρθρου στο περιοδικό.  Η θερμή ανάσα να γλυστράει στα άσπρα φύλλα, να τρέμει σα λεύκα σαν γεύεται την αφή απ’ τ’ ακροδάχτυλα, όπως είχε σχολιάσει μια αναγνώστρια, χρησιμοποιώντας ένα στίχο του Ασλάνογλου.

Από την άλλη μεριά στο kindle βρήκα νέα γοητεία: το να μπορώ να παίρνω μαζί μου, μ’ ευκολία, σαν αγαπημένα μου παιδιά, πολλά από τ’ αγαπημένα μου βιβλία.  Ανάμεσα σ’ αυτά, τα οποία κατέβασα δωρεάν από το internet, είναι (όλα) τα ποιήματα του Whitman και της Dickinson, το “My Antonia” της Cather, η «Καταγωγή των Ειδών» του Δαρβίνου, ένα αρκουπεριοδικό για ενήλικους άντρες, ο «Οδυσσέας» του Joyce, ο «Πύργος» του Kafka.  Και η λίστα συνεχίζει.  Συν ότι γράφτηκα συνδρομητής στη Herald Tribune για είκοσι δολάρια το μήνα, πολύ φθηνότερα από το να την αγοράζω με 2,5 Ευρώ καθημερινά στα περίπτερα.  (Η εφημερίδα εμφανίζεται στο μηχάνημα μόλις χτυπήσουν μεσάνυχτα, μέσω wi-fi· μου είναι αδύνατον να συγκεντρωθώ να διαβάσω ολόκληρη έκδοση μέσα από την οθόνη του υπολογιστή).  Το ευτύχημα είναι ότι, εκτός από τη μείωση του χρόνου ανάγνωσης αφού διαλέγω γραμματοσειρά όσο τεράστια τη θέλω, τα κείμενα τα γραμμένα στο ηλεκτρονικό μελάνι της συσκευής δεν συναντούν περισσότερη δυσκολία ν’ αποτυπωθούν στο μυαλό μου, από τα κείμενα τα τυπωμένα στο χαρτί.

Θα υπάρχει όμως πάντα η μικρή, η ελάχιστη διαφορά.  Θα θυμάστε τη σκηνή από το «Παρίσι, Τέξας», όπου ο κακομοίρης συναντά τη γυναίκα του πίσω από το γυαλί και της μιλάει χωρίς να μπορεί να την αγγίξει.  Ή τη σκηνή από την «Οδύσσεια του Διαστήματος», όπου ο Dr. Floyd τρώει στο διαστημόπλοιο κάτι ελεεινά τεχνητά σάντουιτς.  Είναι η μικρή, η ελάχιστη διαφορά, που όλοι γνωρίζουμε: ότι για τη ζωή δεν αρκεί μόνο μυαλό για να την καταλάβεις, αλλά και κορμί για να τη νιώσεις.

ΥΓ Εχθές, η Britannica ανακοίνωσε ότι διακόπτει την έντυπη έκδοση της εγκυκλοπαίδειας.

Μολώχ

Moloch whose love is endless oil and stone!

(“Howl”, Allen Ginsberg)

Η κωμικότερη εικόνα που είδα πρόσφατα σε δελτίο ειδήσεων, ήταν ο τεράστιος χάρτης που ξεδίπλωσαν (ίσως στο Σκάι, δεν θυμάμαι καλά), όπου ήταν μουτζουρωμένη με χρώματα η μισή ελληνική επικράτεια.  Τα χρώματα σημείωναν τις περιοχές στη στεριά για τις οποίες είναι αυξημένη η πιθανότητα να υπάρχει πετρέλαιο ή φυσικό αέριο.  Το κωμικό άγγιξε το γελοίο, όταν ο παρουσιαστής χτύπησε με το χέρι του το σημείο που έγραφε ο χάρτης «εμπιστευτικό», με ολοφάνερη ικανοποίηση για το λαβράκι που είχε εξασφαλίσει.  Μάτια των Ελλήνων φάτε ψάρια, η ελπίδα πεθαίνει τελευταία.  Χωνέψτε περήφανοι όσα σας σερβίρουν, υπάρχει φως στο τούνελ, φλόγα πετρελαιοπηγών.

Δεν ξέρω κατά πόσο θα επισήμαινε ο ίδιος παρουσιαστής την είδηση αυτή.  Μια μικρή προειδοποίηση, θα έλεγα: μελέτη του ΟΟΣΑ έδειξε ότι υπάρχει αρνητική αντιστοιχία μεταξύ των εσόδων από φυσικούς πόρους που έχει μια χώρα και του επιπέδου γνώσεων και δεξιοτήτων του μαθητικού πληθυσμού της.  Χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρας φτωχής σε φυσικούς πόρους (μέχρι στιγμής), αλλά πλουσιότατης σε ανθρώπινους σχολικής ηλικίας, αποτελεί το Ισραήλ (οι οποίοι ανθρώπινοι πόροι του Ισραήλ προτίθενται να μας βοηθήσουν στην εκμετάλλευση των – μελλοντικών - δικών μας φυσικών).  Στην ίδια κατάταξη Φινλανδία, Ιαπωνία, Σιγκαπούρη και Ταϊβάν (γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο Thomas Friedman διαλέγει την Ταϊβάν ως την πιο αγαπημένη του).

Και το κωμικό γίνεται τραγικό όταν παρουσιαστές από τα ίδια ή τα παρεμφερή κανάλια, τα οποία απλώνουν με λιγούρα τους «εμπιστευτικούς» χάρτες, ανασηκώνουν ανήμπορα και με φυσικότητα τους ώμους, στη θυσία του εκπαιδευμένου νεανικού πληθυσμού της Ελλάδας σε μηνιάτικα 500 Ευρώ και στις πόρτες των προξενείων του κόσμου.  Αυτή τη φορά θυμάμαι καλά, μιλώ για τη στάση του – νηφάλιου πάντα - Μπάμπη Παπαδημητρίου στις χθεσινές ειδήσεις του Σκάι.