31/7/14

Καλημέρα θλίψη

(Dawn of the Planet of the Apes)


Είναι δύο - τρεις μήνες που διαβάζω για την επιδημία από τον ιό του Έμπολα στη Δυτική Αφρική. Αυτούς τους δύο τρεις μήνες, τα πράγματα μου έδειχναν περισσότερο ανησυχητικά από τότε με το ξέσπασμα στο Κονγκό, το 1995. Φέτος, οι χώρες που χτύπησε η επιδημία είναι περισσότερες από μία, ενώ έχει εκδηλωθεί ταυτόχρονα σε πολλούς θύλακες μέσα στις χώρες αυτές. Συν το γεγονός ότι η κινητικότητα των πολιτών σ’ αυτές τις χώρες είναι μεγαλύτερη· ένα από τα θύματα ταξίδεψε με αεροπλάνο από τη Λιβερία στην Νιγηρία.

Το ψάχνω στο internet και επιβεβαιώνομαι: τα επιβεβαιωμένα θύματα φέτος είναι περισσότερα απ’ ότι το 1995 (αν και το ποσοστό θνησιμότητας ήταν ψηλότερο τότε - διαβάζω ότι υπάρχουν διαφορετικά είδη του ιού, αυτός στο Κονγκό ο πλέον θανατηφόρος).

Ζωονόσοι - στη Δυτική Αφρική λιχουδιά οι νυχτερίδες. Στην Αφρική, ο ένοχος η άγρια ζωή κι όχι το γουρουνάκι και το κοτόπουλο στο κοτέτσι.

Σίγουρα τότε, το 1995, οι ειδήσεις για τον ιό είχαν τρομάξει τον κόσμο περισσότερο από τώρα.

Δεν ψάχνω, σκοπίμως, τίποτε πρόσθετο στο internet. Ψάχνω μόνο στη μνήμη μου. Προσπαθώ να θυμηθώ πως ήταν ο κόσμος τότε, το 1995. Υπήρχαν προβλήματα. Σίγουρα με τους Παλαιστινίους και το Ισραήλ, δολοφονία στο Ισραήλ. Κάποιο εμπάργκο του Clinton στο Ιράκ (όχι! αυτό έφτασε αργότερα  - μετά το κόκκινο γλυκό στόμα της Μόνικας). Σιγουρότερα, ο αραβικός κόσμος δεν καιγόταν ολόκληρος όπως τώρα. Νεκροί έλληνες τουρίστες στην Αίγυπτο, τότε που ο κόσμος δεν ήξερε τη λέξη Αλ Κάιντα, μόνο το CNN, τρία χρόνια πριν τα τρομοκρατικά στις αμερικανικές πρεσβείες στην Ανατολική Αφρική. Οι Αμερικανοί ομφαλοσκοπούσαν, ύστερα από τη βόμβα στην Πόλη της Οκλαχόμας. Θανατικό στην Τασμανία. Θανατικό και στη Βοσνία, ενώ στην πρώην Σοβιετία, η Τσετσενία. Το ναυάγιο του φέρυ από το Ταλίν στο Ελσίνκι, τότε που ο περισσότερος κόσμος δεν είχε ακούσει τη λέξη τσουνάμι. (Παρένθεση: τσεκάρω απλά τη μνήμη μου, μην τα παίρνετε τοις μετρητοίς).

Σίγουρα, το 1995 λιγότερα τα παγκόσμια προβλήματα. Σιγουρότερα τότε, το 1995, επικρατούσε παγκόσμιος οπτιμισμός. Αντίο Γύρε της Ουρουγουάης, καλημέρα ΠΟΕ. Και το χάραγμα στον ορίζοντα του ECU. Και τα cocktails για τον HIV. Το κινητό τηλέφωνο σφραγίδα status - προσιτή στον κάθε πικραμένο με μόνο ένα πεντακοσάρικο στην τσέπη, που έκλεινε φωναχτά ραντεβού για καφέ στο Κολωνάκι. Κι εγώ, το φθινόπωρο του ’95 επέστρεφα για να γνωρίσω το Χ.

Αντίο θλίψη.

Προβλήματα λοιπόν τότε, αλλά όχι όσα τώρα. Αυτό το θυμάμαι καλά. Όπως θυμάμαι και την αισιοδοξία.

Τα πολλά παγκόσμια προβλήματα φέρνουν παγκόσμια κατάθλιψη. Και όταν έχεις κατάθλιψη το ανοσοποιητικό σου σύστημα είναι αδύναμο. Αλλά ούτε και σε νοιάζει. Δεν πάνε όλα στο διάολο, λες.


30/7/14

Λιμνούπολη 2 (Θεία Τραγωδία)



Πρόωρα έφτασε η σφήκα φέτος· παντού σμήνη.  Η σκύλα τρελαμένη πήγαινε να πιεί νερό και ξεχνιόταν· θυμωμένη εστίαζε το βλέμμα της και προσπαθούσε να την αρπάξει στον αέρα, μ’ ένα τίναγμα του κεφαλιού της. Κλατς! το σαγόνι της.

Αγχωτικός ο πρωινός καφές στη βεράντα.

Στο ψυγείο, λοιπόν, μια πολυκαιρισμένη μαρμελάδα. Ένα ψαλίδι, τρία κομμάτια λάστιχο κι ένα πλαστικό μπουκάλι αναψυκτικού. Χωνί, νερό - έτοιμη η παγίδα.

Στην αρχή έβγαινα τακτικά να ελέγξω την πορεία της επιχείρησης. Χαιρόμουν, όπως με το Facebook, όπως όταν τα likes πέφτουν βροχή. Αρχικά, σφήκες κολυμπούσαν στο νέκταρ κι από πάνω άλλες πετούσαν στον πλαστικό υγρό θόλο. Σε μια μέρα, οι νεκρές σφήκες σχημάτισαν ένα επιπλέον παχύ στρώμα. Πάνω τους πολλές πάσχιζαν.

«Σαν την κόλαση του Δάντη», παρατήρησε ο Χ. Έχω άλλη άποψη. Ότι ήταν ο Παράδεισός τους. Ό, τι καλύτερο τους ήταν «γραμμένο» από τα εκατομμύρια χρόνια φυσικής επιλογής. Η ύπαρξη κάποιων φυτών, σαρκοβόρων, το επιβεβαιώνει. Δεν πάσχιζαν να βγουν. Δεν είναι ότι δεν έβρισκαν το δρόμο· η μόνη τους επιλογή εκεί, μέσα στο μπουκάλι, στο νέκταρ. Κάποιες, στο εσωτερικό στόμιο του κομματιού από το λάστιχο, έδειχναν ότι έβγαιναν αλλά επέστρεφαν μετά από μεταβολή. Ένας παράδεισος χημείας. Αχρείαστη εκεί η ελευθερία.

Μικρός, που διάβαζα Μίκυ Μάους, είχα εντυπωσιαστεί από την πρωινή βουτιά του Σκρουτζ στο τεράστιο χρηματοκιβώτιο που δέσποζε στο skyline της Λιμνούπολης. Η μόνη διαφορά ότι δεν μ’ εντυπωσίαζαν τα λεφτά. Ονειρευόμουν μια πισίνα, με βουτιά σε κόκα κόλα. Όπως οι σφήκες. Το έλεγα στην αδερφή μου. Να βουτώ στην κόκα κόλα και να την πίνω ταυτόχρονα. Η σκέψη μου έδινε χαρά, κάπως βασανιστική θυμάμαι. Τώρα, η σκέψη με λιγώνει. Αντίθετα το θησαυροφυλάκιο του Σκρουτζ το θέλω. Θα έκανα την πρωινή βουτιά μου και μετά θα ξεκινούσα τη μέρα μου, με τα χιλιάδες πράγματα που θα είχα προγραμματίσει. Αντίθετα από τη σφήκα, εγώ θα μπορούσα να απομακρυνθώ, να βγω από το χρηματοκιβώτιο, να χαρώ τη ζωή. Ο άνθρωπος είναι ελευθερία. Επιλογή κι όχι εξάρτηση χημική. Έτσι δεν είναι;

Τη Κυριακή πριν επιστρέψουμε, τα τρία τέταρτα από το νέκταρ μια μαυριδερή μάζα. Μόλις γυρίσω θα τις πετάξω στην κομπόστα που φτιάχνω για λίπασμα. Όλη αυτή η χιτίνη, ο αζωτούχος πολυσακχαρίτης, να μην πάει χαμένος. Το έχω διαβάσει ότι τα νεκρά έντομα εμπλουτίζουν το χώμα.

Δεν ξέρω αν ο Δάντης το είχε προβλέψει αυτό στην Κόλασή του. Την ανακύκλωση. Για κάποιους πιστούς αυτή είναι η πεμπτουσία της ζωής και του σύμπαντος, κι όχι κόλαση.

Εγώ σκέφτομαι πρακτικά.


29/7/14

Πικρή Ευρώπη

(ALEX WONG/GETTY IMAGES)


Χθες στο Σταθμό Πελοποννήσου, η «Εκάβη» του Ευριπίδη σε μετάφραση Νίκου Χουρμουζιάδη και σκηνοθεσία Βασίλη Κονταξή. Ο χορός και η Εκάβη να καταριούνται συνεχώς την Ελένη, να μη ξεχνούν. Την αφορμή, το μικρό βότσαλο που τάραξε την επιφάνεια της λίμνης και ξεσήκωσε βία που τα κύματά της γιγαντώθηκαν και παρέσυραν όποιον βρέθηκε στο πέρασμά τους - ισχυρούς και αδύναμους, διαλύοντας ζωές, σπίτια και πατρίδες.

Σήμερα διαβάζω, στη μετάφραση του Κώστα Τοπούζη, το εξής απόσπασμα από το Χορό.

Αλίμονο στα τέκνα μας
και στους γονείς μας και στη χώρα μας
που έγινε συντρίμμια – πνιγμένη
μέσα στους καπνούς, από τους Αργείους
ρημαγμένη! Δούλα πια σε ξένη γη,
αφήνοντας τη χώρα μου,
αλλάζοντας τα πλούτη της
με την Ελλάδα την πικρή
και με τον Άδη.

Στα συντρίμμια, στον καπνό του μαλαισιανού αεροπλάνου, διαμελισμένα πτώματα 189 υπηκόων της Ολλανδίας, 27 της Αυστραλίας, 44 της Μαλαισίας, 12 της Ινδονησίας και 10 του Ηνωμένου Βασιλείου – και όχι μόνο.

Πριν μερικούς μήνες είχα γράψει ότι αν τελικά οι ταραχές καταλήξουν στο αίσιο τέλος που επιθυμούν οι διαδηλωτές και ύστερα από τους τόσους νεκρούς, στην Ουκρανία θα συνειδητοποιήσουν ότι όλα αυτά έγιναν για ένα πουκάμισο αδειανό, για μια Ελένη.

Αφορμή μια εμπορική συμφωνία με την ΕΕ.

Στη χθεσινή παράσταση, στο συγκεκριμένο απόσπασμα από το Χορό, είχαν αλλάξει το αφήνοντας τη χώρα μου σε αφήνοντας την Ασία και το την Ελλάδα την πικρή σε πικρή Ευρώπη.

28/7/14

Οικόπεδο με θέα


Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει κατ’ επανάληψη προστατεύσει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας στις αποφάσεις του…

Βοήθησε το ότι τέτοια εποχή μάτια και σκέψη των Ελλήνων είναι στραμμένα προς θάλασσα και παραλία. Υπήρξε αντίδραση προς το προτεινόμενο σχέδιο νόμου για τον αιγιαλό που μουλωχτά προσπάθησαν να χώσουν οι κυβερνώντες στη θερινή Βουλή τους. Αντίθετα, το καλοκαίρι η λέξη δάσος έχει τις περισσότερες φορές αρνητικό πρόσημο για μας τους Έλληνες. Άσχημες εικόνες: πυρκαγιές, παραθεριστές ξεμαλλιασμένοι να τρέχουν μακριά από τα σπίτια τους με σαγιονάρα και φανελάκι, λίγοι γενναίοι να προσπαθούν σταλιά σταλιά με το λάστιχο να βρέξουν έναν τρισάθλιο σκονισμένο ξερόκηπο, καπνούρα, αεροπλάνα να αδειάζουν νερά…

Αηδία…

Μακριά από μας, το δάσος το καλοκαίρι. Άσχημη λέξη για την εποχή - out of sight, out of mind.

Το νομοσχέδιο για τα δάση του ΥΠΕΚΑ «Περιβαλλοντική αναβάθμιση και ιδιωτική πολεοδόμηση – Βιώσιμη ανάπτυξη οικισμών – Ρυθμίσεις δασικής νομοθεσίας» ούτε αναβάθμιση, ούτε βίο πρόκειται να φέρει στα δάση.

Αλλά, καθώς έχουμε πολύ αιγιαλό και μας περισσεύει (σύμφωνα με τον Άδωνι), έτσι σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος ξεχειλίζουμε από δασικό πλούτο.

Πευκώνες χαλεπίου και μακία και φρύγανα – τσσσς! Και ποιός τις γαμάει τις Νατούρες; Κανείς δεν νοιάζεται πλην των γραφειοκρατών στις Βρυξέλλες. Ο λαός δεν θέλει Ευρώπη· ήθελε ανέκαθεν αυθαίρετο. Έτοιμο λοιπόν το αρμόδιο υπουργείο να φέρει βιώσιμη ανάπτυξη στους οικισμούς, να ρυθμίσει τη δασική νομοθεσία και ν’ ασκήσει φιλολαϊκή πολιτική.

Ανάπτυξη.

Μακριά από μας τα δάση καλοκαιριάτικα, ας μείνουν στο τυφλό σημείο μας. Δασολόγιο, δασικοί χάρτες; Τι είναι αυτά; Τι είμαστε; – πρόσκοποι; Αυθαίρετο σε οικόπεδο με θέα ήθελαν οι Έλληνες. Πάντα τα γαμημένα τα πεύκα έκοβαν τη θέα. Κόψτε τα πεύκα, δια βίου αβίωτη, βιώσιμη θέα.

Χτισίματα δεν θέλατε Έλληνες; Θα φροντίσει η κυβέρνησή σας.

Τώρα αν κάπου η βιώσιμη ανάπτυξη των οικισμών δεν χτιστεί στα θεμέλια που εσείς θέλατε, τι ψάχνετε; Τόσα χρόνια σε παραπήγματα αυθαιρέτων, με τη γεννήτρια, ευχαριστημένοι δεν ήσασταν; Θέα σας θα γίνουν τα παλάτια Μανδαρίνων και Σεΐχηδων. Κάπου μακριά μια λωρίδα γαλάζιου. Ο αιγιαλός. Αυτή που δεν σας άφηνε να απολαύσετε το δέντρο και το δάσος.

23/7/14

Φωτιά, σαν το Προμηθέα














Στο ανέβασμα για το πανηγύρι στου Προφήτη Ηλία, την περασμένη Κυριακή, στην πλαγιά ξεχώριζαν οι σκόρπιες κουμαριές. Ψηλές όπως δέντρα, με κορμούς σημαδεμένους από πυρκαγιά, είχαν ξαναρίξει κλαδιά και φυλλωσιά. Αντέχουν οι κουμαριές τη φωτιά, τους αρέσει το φως και τα όξινα εδάφη που δίνει το ηφαίστειο· πρώτες πρώτες ρίχνουν μετά τη φλόγα βλαστάρι και συνεχίζουν.

Η ηλικιωμένη γυναίκα που συναντήσαμε στην πεζοπορία δεν θυμόταν τη φωτιά, της οποίας διέκρινα τα ίχνη του περάσματός της από το βουνό. Από την άλλη μεριά της χερσονήσου, είχε ν’ ανέβει από παιδούλα στον Προφήτη Ηλία. Φέτος την πήρε ο γιός της ν’ ανεβούνε μαζί. Σ’ ένα πλάτωμα του μονοπατιού, μου έκανε χώρο να προσπεράσω. Κοντοσταθήκαμε και οι δύο ν’ απολαύσουμε το εκεί φύσημα του αέρα, που στέγνωνε τον ιδρώτα στο δέρμα και μας δρόσιζε. «Καινούργιο συκώτι βγάζεις εδώ», δήλωσε μ’ ευχαρίστηση η ηλικιωμένη. Δεν είχα ξανακούσει την έκφραση, μου άρεσε, έβγαζε νόημα κι έδενε – βουνό, φωτιά, Ήφαιστος.

«Σαν τον Προμηθέα», της είπα και γέλασε.

Σαν τον Προμηθέα και οι άντρακλες, ξαναρίχνουν και συνεχίζουν να γερνούν. Κορμός σε χάλκινη απόχρωση. Οι άγριες όμως, στην πλαγιά. Αυτή που αγόρασα από το φυτώριο - 7 Ευρώ, παρακαλώ -  φυτοζωεί στον κήπο. Φαγωμένη από την ακρίδα, μόλις που προλαβαίνει να πετάξει φυλλαράκι, πριν φαγωθεί ξανά.

Λιγοστή ανάσα, απλά επιβιώνει. Και άφαντος ο Ηρακλής της.

17/7/14

Το καβουράκι





Το μόνο τραγούδι που μ’ έκανε να κλαίω, σαν ήμουν παιδάκι, ήταν εκείνο του Τσιτσάνη. Κορόμηλο το δάκρυ. Οι σαδιστές του κόσμου μαζεμένοι γύρω μου χτυπούσαν παλαμάκια, τραγουδούσαν και γελούσαν.

Χθες το τραγούδησα κι εγώ, παρατηρώντας.

Εξελίξεις






Τις νύχτες του Ιουλίου μεσουρανεί ο φωτεινός Βέγας, στον αστερισμό της Λύρας. Μαζί με το γειτονικό Αλτάιρ (στον Αετό) και το Ντενέμπ (στην ουρά του Κύκνου) σχηματίζει την καλοκαιρινή τριάδα· μεσονύκτια εγγύηση ότι βρίσκεσαι σε καλοκαίρι.

Φέτος, ρηχά νερά χωρίζουν το βράχο του Παλιολινού από τη στεριά – άμμος ο βυθός τους. Άλλα καλοκαίρια τον χωρίζει γούρνα με σκόρπια βυθισμένα βράχια. Αλλά τα χαραγμένα αρχικά στο βράχο παραμένουν ανεξίτηλα – για την ώρα. ΓΜΔ 1920 και πιο κάτω, στ’ αριστερά, ένα χαραγμένο περιστέρι: ΒΔ 1959.

Παιδάκια παίζουν την καλοκαιρινή νύχτα στην πλατεία του Άγιου Παύλου, στο κέντρο της Αθήνας. Ξέρουν να χαράξουν τ’ αρχικά του ονόματός τους μ’ ελληνικά γράμματα. Παιδάκια πατώνουν στα ρηχά νερά και πλατσουρίζουν στην άμμο μπροστά από το μεγάλο βράχο. Αμφιβάλλω αν γνωρίζουν να διαβάσουν τα χαραγμένα Γ και Δ στο βράχο.

Πριν 12.000 χρόνια ο Βέγας ήταν πολικός αστέρας. Σε δεκατρείς χιλιετίες ο Βέγας θα ξαναβρεθεί στην ίδια θέση.

Άμμος φεύγει κι επιστρέφει· τα πάντα σε τροχιά ελικοειδή - όχι κυκλική. Ανεπαίσθητη καμπύλη, σε συνεχείς μικρές στροφές μυωπίας, η τροχιά των ανθρώπων.

Στα νοτιοδυτικά, τις νύκτες του καλοκαιριού καθώς οι μέρες μικραίνουν,  ο Αντάρης - στο Σκορπιό του Νοεμβρίου.