27/4/16

Leukemia playing field



Κανείς δεν αμφισβητεί ότι η επιθετική και επιτυχημένη πορεία της Κίνας στην παγκόσμια αγορά είναι αποτέλεσμα του γεγονότος ότι η Κίνα, από την στιγμή που προσχώρησε στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου το 2001, έχει δεχτεί τους κανόνες του παιχνιδιού τους οποίους ταυτόχρονα καταστρατηγεί διαρκώς και συστηματικά. Οι Κινέζοι θεωρούν (και απαιτούν) από τους εταίρους τους στον Οργανισμό ότι το πρωτόκολλο προσχώρησης της χώρας τους προβλέπει ότι ύστερα από 15 χρόνια αυτόματα οι δεύτεροι ν’ αποδεχτούν καθεστώς οικονομίας αγοράς για την Κίνα, το οποίο σημαίνει ότι αυτή αποδέχεται τους κανόνες και ταυτόχρονα τους σέβεται.

Οι ΗΠΑ και ο Καναδάς έχουν καθορίσει τις κόκκινες γραμμές τους αναφορικά με το καθεστώς. Η Αυστραλία αναγνώρισε μεν το καθεστώς γα την Κίνα, δεδομένης της γεωπολιτικής της θέσης, αλλά ενισχύοντας τους μηχανισμούς εμπορικής άμυνας τους οποίου θα ενεργοποιεί μέσω επίλυσης διαφορών στον ΠΟΕ.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραπαίει – μ’ έναν καλά στημένο γραφειοκρατικό μηχανισμό και μια εξωτερική πολιτική που συμπεριφέρεται όπως τρελή πυξίδα. Συμφέροντα κρατών – μελών που έχουν μεταφέρει παραγωγή σε τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας. Συμφέροντα κρατών – μελών που δεν έχουν παραγωγή και η κατανάλωση βασίζεται σε εισαγόμενα κινέζικα αγαθά. Συμφέροντα κρατών – μελών που έχουν ακόμα παραγωγή. Ημιθανή μεν αλλά που αναπνέει ακόμα. Όπως η δική μας Χαλυβουργία.

Τεράστιο το δίλημμα της Ελλάδας αναφορικά με το καθεστώς οικονομίας αγοράς για την Κίνα. Μόνο να σκεφτούμε τις επενδύσεις της COSCO. Αλλά η επίπτωση της χορήγησης του καθεστώτος στη δική μας, αυτή που έχει μείνει, παραγωγή και απασχόληση θα είναι μεγάλη και αρνητική.

Και κυβέρνηση και αντιπολίτευση χαμένες στο micro-management. Τίποτα καινούργιο.

Αλλά αν η Γερμανίδα Καγκελάριος υποκλίθηκε στον Τούρκο Πρόεδρο και δέχτηκε να μικρο-διαχειριστεί το ζήτημα του κωμικού τον οποίο «έδωσε» στον Ερντογάν, επιβάλλοντας λογοκρισία, τι να ελπίζω από Τσίπρα (και την υπόλοιπη ΕΕ) σε σχέση με του Κινέζους;

Και τι ελπίδες να έχω όταν βαυκαλιζόμαστε για level playing field στην παραγωγή και παγκόσμια αγορά και παιδάκια στην Κίνα αρρωσταίνουν με λευχαιμία από ρύπανση αποβλήτων σε χωράφια δίπλα στο σχολείο τους;

25/4/16

Οπωσδήποτε παράθυρο


Συναντήθηκα για πρώτη φορά με έναν άντρα, λίγο μεγαλύτερο από μένα, τον οποίο γνώρισα μέσω του ιστολογίου μου. Πριν πολλά χρόνια, στα φοιτητικά του χρόνια, ακολούθησε τον αγαπημένο του και από τότε ζει στις ΗΠΑ. Πριν ένα χρόνο περίπου παντρεύτηκαν και παράλληλα έκλεισε το ζήτημα της άδειας παραμονής του και εργασίας εκεί, που παρέμενε σε εκκρεμότητα. Τώρα που ο σύζυγός του συνταξιοδοτήθηκε σκέφτονται να γυρίσουν στην Ελλάδα. Ζήτησε τη γνώμη μου.

Έχει να έρθει 32 χρόνια. Δεν ήξερα ακριβώς πόσο καιρό είχε να πατήσει εδώ το πόδι και όταν μου ξεκαθάρισε τις λεπτομέρειες της πορείας του και της απουσίας του, ύστερα από την αρχική έκπληξή μου για το πολύχρονο της απουσίας (το μακρύτερο που έχω λείψει από τη χώρα είναι δύο χρόνια), προσπάθησα να το σκεφτώ ορθολογικά ώστε να δώσω τη συμβουλή μου. Με βοήθησαν και οι φίλοι του που είχε καλέσει και τον γνωρίζουν καλύτερα. Από τη μία, το δέντρο του άπλωσε τη ρίζα του και άντρωσε τον κορμό του σε ξένο χώμα και αέρα. Από την άλλη, η σύνταξη του συζύγου μπορεί να εξασφαλίσει εδώ καλή ποιότητα ζωής, δίχως το δικό μας άγχος των περικοπών. Και εφόσον έχει εξασφαλίσει αυτό, το πρακτικό, και δεν έχει ιδιαίτερες φιλοδοξίες (σ’ αυτό μοιάζουμε και δεν είναι μόνο η κοινή ηλικία), που σημαίνει δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις από την Ελλάδα - ναι η ζωή εδώ μπορεί να είναι ικανοποιητική.

Αρκεί να μην κάψει γέφυρες. Και δεν αναφέρομαι αποκλειστικά στο να διατηρήσει το δικαίωμά του στην πράσινη κάρτα. Αναφέρομαι σε αυτό που κι εγώ έχω καταφέρει. Την αίσθηση ότι οι δρόμοι προς τα έξω παραμένουν ανοιχτοί. Το περιβάλλον στην Ελλάδα μπορεί να γίνει αρκετά κλειστοφοβικό και ενώ πολλοί ευδοκιμούν, αναπτύσσονται και αρέσκονται σε κάτι τέτοιο, εμένα αυτό με πνίγει. Καλά είμαι εδώ, τον αγαπάω τον τόπο αλλά ποτέ δεν θα του επέτρεπα να με στραγγαλίσει (και δεν το λέω αυτό μόνο τώρα με την κρίση). Όσον αφορά σε αυτό, νομίζω ότι ο Κώστας είναι φτιαγμένος από το ίδιο DNA.

Έτσι, εκείνο που αυτός πρέπει να προσέξει, μετά 32 χρόνια, είναι το σοκ της μεταφύτευσης. Μια πρόκληση την οποία εγώ δεν είχα να αντιμετωπίσω.

22/4/16

Γενηθήτω το θέλημά σου


Συνάντησα τυχαία έναν γνωστό, δάσκαλο, και συζητήσαμε για τις διακοπές του Πάσχα. Κάπου στην Πελοπόννησο με το σύντροφό του. Αυτός στην ηλικία μου, ο σύντροφος κάποια χρόνια πριν τη σύνταξη. Μου είπε, δίχως παράπονο αλλά σε τόνο ρεαλιστή, ότι μάλλον αυτές είναι οι τελευταίες διακοπές που θα έχουν την οικονομική άνεση να πάνε - δεδομένων των νέων μέτρων για το ασφαλιστικό και την επιβάρυνση των εισοδηματιών, δίχως να υπάρχει εγγύηση ότι στο μέλλον οι εισοδηματίες θα παίρνουν συντάξεις παραπάνω από αυτές της πείνας.

Δεν μίλησε για Παρίσι ή Πράγα. Μίλησε για Πελοπόννησο. Για λίγες μέρες στην Καλαμάτα ή στα Καλάβρυτα.

Λόγια ενός ανθρώπου που δεν έχει παιδιά να μεγαλώσει και να φροντίσει. Σ’ ένα σπιτικό που υπάρχουν δύο εισοδήματα.

«Παιδιά δεν υπάρχουν, ευτυχώς», είπε. «Ο καθένας θα κλειστεί στον εαυτό του και θα κοιτάει την πάρτη του. Εκεί θα τελειώσει η ιστορία».

Λευκός καπνός στη συμφωνία για το ασφαλιστικό.

Και πρωτογενές πλεόνασμα 0,7% για το 2015. Το αποτέλεσμα δεν επετεύχθη τυχαία καθώς η κυβέρνηση κατέβαλε σκληρή προσπάθεια με οργανωμένο σχέδιο και εξορθολογισμό των δαπανών του κράτους, σύμφωνα με κυβερνητικούς κύκλους.

Μας το είχαν υποσχεθεί ότι το Πάσχα θα το γιορτάσουμε.


21/4/16

στο Μπραχάμι


Κυριακή πρωί στον Άγιο Δημήτριο, περπατώντας από το σταθμό του μετρό για το ρέμα της Πικροδάφνης. Αυθαίρετο και άναρχο. Ίσως δεν το πρόσεχα, ίσως το μάτι μου το προσπερνούσε επιταχύνοντας το βλέμμα προς κάτι άλλο (υποθέτω μη αυθαίρετο και άναρχο). Αλλά το παγίδεψαν και κράτησαν oι κληματαριές, οι φυτεμένες στο πεζοδρόμιο που ανέβαιναν και άπλωναν έως πάνω στην ταράτσα, το ένα δέντρο που έδινε επίσης σκιά στη μικρή αυλή του ισογείου, μια πρασινάδα δίπλα του και πάνω, πίσω στην ταράτσα, ο κρεμαστός κήπος. Εκεί ένας ηλικιωμένος τον φρόντιζε, ο ήχος από το σκαλιστήρι του αντηχούσε στην πρωινή ηρεμία, τη σχεδόν καλοκαιρινή.

Αυθαίρετο, άναρχο και αυτάρκες. Η αίσθηση νοικοκυροσύνης, ο από μηχανής θεός, που έρχεται ξαφνικά και διασώζει πάντα την αγάπη μου για την Ελλάδα και την Αθήνα. Και την οποία αποζητώ περισσότερο από κάθε αισθητική.

Το άδειο βλέμμα του T.J. Eckleburg



Επέστρεφα σπίτι χθες το μεσημέρι και θέλησα να πιω έναν καφέ στην πλατεία, εκεί που κάθομαι συνήθως. Λίγα τα τραπεζάκια έξω, κάθισα στο ίδιο με το συνταξιούχο κύριο που μένει με τη γυναίκα του στο δυάρι ακριβώς από πάνω μου. Λιγομίλητος, βαρύς και κάπως σκυφτός, τρέμουν λίγο τα χέρια του. Πάντα γραβατωμένος, όπως ο μακαρίτης ο πατέρας μου κάθε που έβγαινε από το σπίτι. Λίγα τα πράγματα που ξέρω γι’ αυτόν, σίγουρα περισσότερα γνωρίζω για το σόι της λαλίστατης, συμπαθητικής και κατά πολύ νεότερης συζύγου του η οποία ελάχιστα συζητά γι’ αυτόν.

Μεταλλειολόγος μηχανικός, συνταξιούχος της δημόσιας διοίκησης. Η χούντα τον βρήκε σε υπουργικό γραφείο και τον εξόρισε. Μέσω ΗΠΑ κατέληξε στον Ειρηνικό, στα νησιά Φίτζι. Στον εφοδιασμό του «Αυστραλίς» των γραμμών του Χανδρή. Γύρισε στην Ελλάδα το ‘74 και παντρεύτηκε την ίδια χρονιά.

Μου έβγαλε μια φωτοτυπία ενός ναυτικού φυλλαδίου. Στη φωτογραφία διέκρινα ένα όμορφο αντρικό πρόσωπο με φαβορίτες. Ήταν τη μόδα εκείνη την εποχή - όχι υπερβολικές, πρόσθεταν κομψότητα.

Δεν ξέρω για ποιο λόγο είχε μαζί τη φωτοτυπία του ναυτικού φυλλαδίου.

Μου κέρασε τον καφέ. Του υποσχέθηκα ότι ο επόμενος καφές θα είναι δικό μου κέρασμα. Του θύμισα αυτό που του έχω ξαναπεί: αν λείπει η γυναίκα του και χρειαστεί κάτι να με ειδοποιήσει.

Στην κοιλάδα με τις στάχτες, στο ανέβασμα της Χίου και της Ψαρρών.

19/4/16

A squid


Διάβασα σε αρκετές ιστοσελίδες για την τον Inky, το χταπόδι σε ενυδρείο της Νέας Ζηλανδίας που κατάφερε να δραπετεύσει στη θάλασσα. Κάποιος ξέχασε να κλείσει καλά το κάλυμμα στη γυάλα του και αυτός στρίμωξε το κορμί του στη σχισμή, γλίστρησε στο δάπεδο και τρυπώνοντας μέσα από το σιφόνι στην αποχέτευση επέστρεψε στον ωκεανό. Η είδηση συνοδεύονταν από σχόλια για την ήδη γνωστή ευφυΐα των χταποδιών.

Αυτό που κάνει εντύπωση για τα χταπόδια και την ευφυΐα τους είναι η μεγάλη απόκλιση των φυσικών χαρακτηριστικών τους από τα ανθρώπινα. Και αυτό πιστεύω μας φρικάρει λίγο. Το χταπόδι είναι μαλάκιο που μπορεί να συμπιέσει το κορμί του στο πλάτος του ράμφους του, το μόνο άκαμπτο και σκληρό μέρος του σώματός του. Το σκέφτομαι λίγο και δεν είμαι σίγουρος αν υπάρχει κάτι νομοτελειακό στο σχεδιασμό του φαινοτύπου που, μέσω φυσικής επιλογής βέβαια, καταλήγει σε πακέτο της ευφυΐας (συμπεριλαμβανομένης της συναισθηματικής) με ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά. Σε κάθε περίπτωση, αν κρίνω από ταινίες επιστημονικής φαντασίας, έξυπνα όντα με αλλόκοτα χαρακτηριστικά προκαλούν τρόμο ή γέλιο. Ίσως αυτό είναι μια έμφυτη ξενοφοβία, γενετικά προγραμματισμένη μέσα μας.

Μια μικρή υποσημείωση η σημερινή, που ίσως φανεί χρήσιμη συμβουλή σε κάποια μακρινή γενιά στο μέλλον.


18/4/16

Μικρότοποι



Με κάλεσαν σε εκδήλωση στο ρέμα της Πικροδάφνης το οποίο κατεβαίνει από τον Υμηττό, εκεί που διασχίζει το Δήμο του Αγίου Δημητρίου. Όχι ρέμα αλλά ρυάκι καθώς διατηρείται μόνιμη η ροή ακόμα και το κατακαλόκαιρο. Στους Δήμους που βρίσκονται ψηλότερα, στα ανάντη, υπάρχουν σημεία που είναι δυνατόν να γίνουν παρεμβάσεις ανάδειξης – όχθες με πυκνή βλάστηση και η κοίτη χαραγμένη βαθιά. Μια αυτόνομη, φαινομενικά, από τον αστικό ιστό γεωγραφία και τους ρυθμούς του ένα επίπεδο πιο πάνω. Φαινομενικά, καθώς γίνεται μόλυνση του νερού από λύματα που πέφτουν κατευθείαν στο νερό από αυθαίρετα κτίσματα. Δεν είχα πάρει γαλότσες, δεν μου είπαν, και έτσι δεν βοήθησα στον καθαρισμό. Στα κατάντη, στους παράκτιους Δήμους, τσιμέντωμα και πλημμύρες όταν το μετεωρολογικό φέρνει καταιγίδες.

Όπως συνήθως, η σύνδεση με την πολιτική μικρογεωγραφία. Μια μελέτη ανάδειξης που πολλοί τη θεωρούν μελέτη εργολαβίας. Δίχως να έχει βασιστεί σε οριοθέτηση του ρέματος αφού η οριοθέτηση είναι ανύπαρκτη. Διαμάχες Δήμων με Περιφέρεια.

Δεν μπορώ πλέον να φανατιστώ με τέτοιες καταστάσεις. Ίσως είναι παραίτηση, ίσως ωρίμανση. Εξάλλου η ωρίμανση απαιτεί ένα βαθμό παραίτησης για τη ζητούμενη αποστασιοποίηση. Στο κάτω κάτω παιδιά δεν έχω. Κι ελπίζω ότι στα χρόνια που μου μένουν να γλιτώσουν κάποια σημεία στα ρέματα της Αθήνας, απρόσμενα και αυτόνομα, που να είναι πραγματική κι όχι φαντασιακή η διείσδυση σ’ αυτόν τον εξωτικό μικρόκοσμο εκεί κάτω χαμηλά.

15/4/16

Η δύσκολη κώφωση και η εύκολη αποκωδικοποίηση


Όσο οι θεσμοί στις Βρυξέλες δεν ακούν και πιστεύουν ότι το σύμπαν που έχουν οραματιστεί για τους λαούς της Ευρώπης πείθει ότι είναι αγγελικά πλασμένο, τόσο τα αδιέξοδα θα εμφανίζονται μπροστά τους και μπροστά σ’ όλους μας.

Είχαμε το δημοψήφισμα του περασμένου καλοκαιριού στην Ελλάδα, το μεγάλο λάθος τακτικής (τακτικισμών) μιας κυβέρνησης που ενώ είχε υπολογίσει σωστά* το μέγεθος της λαϊκής δυσαρέσκειας για την όλη τροπή που είχε πάρει η αντιμετώπιση της Ελλάδας από την ΕΕ, θέλησε να το μετρήσει (και να το επικοινωνήσει προς την ΕΕ) με τη μεζούρα μιας συγκεκριμένης τεχνικής πρότασης για την οποία η λαϊκή δυσαρέσκεια δεν νοιαζόταν ιδιαίτερα (πρόταση που οι εταίροι είχαν αποσύρει πριν το δημοψήφισμα). Οι εταίροι που χειρίζονταν με ακρίβεια την κατάσταση για να μας φτάσουν στην άκρη του γκρεμού με καύσιμο και ενέργεια το δικό μας θυμικό, ώστε όταν ο φρέσκος αέρας εκεί μας συνέφερνε από το ντελίριο να αναγκαστούμε να καταπιούμε αμάσητη μια χειρότερη πρόταση.

Την περασμένη βδομάδα είχαμε τους Ολλανδούς και το ΟΧΙ τους στην εμπορική συμφωνία της ΕΕ με την Ουκρανία. Ανάλογα με τη δική μας περίπτωση, ελάχιστα νοιάζονται οι Ολλανδοί για την εμπορική συμφωνία με τους Ουκρανούς. Με το δημοψήφισμα εξέφρασαν τη δική τους δυσαρέσκεια για την όλη ευρωπαϊκή (εκ)τροπή. Εκ του ασφαλούς βέβαια καθώς, αντίθετα από τους Έλληνες που λειτουργούμε με το θυμικό, οι Ολλανδοί είναι υπολογιστές και ό, τι καλό ή κακό είναι να βγει από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματός τους θα το λουστούν κυρίως οι ίδιοι οι Ουκρανοί, οι οποίοι ας θυμηθούμε ότι πριν δυο χρόνια σφαζόντουσαν ύστερα από την απόφαση του τότε Πρόεδρου της χώρας να μην υπογράψει τη συμφωνία με την Ε.Ε.

Τώρα πώς θα μιλήσει στα κέντρα λήψης αποφάσεων στις Βρυξέλες η κίνηση των Ολλανδών να προχωρήσουν σε δημοψήφισμα για την εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τους Ουκρανούς σε σχέση με το μέλλον των εμπορικών συμφωνιών της ενιαίας αγοράς της ΕΕ με τρίτες χώρες δεν το ξέρω. Για να σου μιλήσει κάτι πρέπει πρώτα να έχεις μάθεις ν’ ακούς.

* ή δεν είχε υπολογίσει σωστά, υπάρχει και αυτή η εκδοχή.

10/4/16

Το μόνο αλάθητο κριτήριο


Robert Mapplethorpe - Man in Polyester Suit / The J. Paul Getty Museum


Με αφορμή την χορογραφία το Jan Fabre με τα παλλόμενα πέη άκουσα αυτές τις μέρες σε συζητήσεις διάφορα ξεσπάσματα τα οποία όχι μόνο απέρριψαν ως τέχνη την πρόταση του Fabre αλλά υπήρχε μια διάθεση να υποστηρίξουν την αναγκαιότητα ύπαρξης λογοκρισίας σε περιπτώσεις τέτοιων «κατασκευασμάτων» που (σύμφωνα με αυτούς) προσπαθούν να πείσουν ότι είναι τέχνη. Δεν εξήγησαν τους λόγους και ούτε έκανα τον κόπο να ρωτήσω γιατί τόση ένταση κι εμπάθεια, σχεδόν θυμός, στην απόρριψη της χορογραφίας του Fabre ως τέχνη, ειδικά από ανθρώπους που δεν πολυνοιάζονται για την τέχνη. Όχι ότι εγώ, μέσα στην καθημερινότητά μου, έχω τη ζωή μου βουτηγμένη σε τέρψη από έργα τέχνης. Αλλά μου αρέσει ότι μου αρέσει, όποτε βρω χρόνο και διάθεση. Και ότι δεν μου αρέσει «ζήσε και άσε τους άλλους να ζήσουν».

Το θλιβερό είναι ότι κάθε διάλογος σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος περνάει πλέον μέσα από ένα δημόσιο μηχανισμό πόλωσης ο οποίος ισοπεδώνει τα πάντα. Και ο οποίος, by default, ταυτίζει την αριστερά με την προοδευτικότητα ή την ψευδο-προοδευτικότητα (αναλόγως), η οποία αριστερά έχει ή απαιτεί (αναλόγως) έμφυτο αισθητικό κριτήριο. Οι απέναντι, όταν φορούν την μάσκα των μπλαζέ ευρωπαϊστών αμφισβητούν το αλάθητο του κριτηρίου. Και μέχρι εκεί καλά. Όταν όμως φορέσουν τη μάσκα των νεοσυντηρητικών ο θυμός τους είναι ανησυχητικός.

Ένα μόνο αλάθητο κριτήριο δέχομαι και σέβομαι. Του αυθόρμητου γέλιου που λειτούργησε στην περίπτωση της  χορογραφίας του Fabre. Από εκεί και πέρα «ζήσε και άσε τους άλλους να ζήσουν».

8/4/16

Στην αγκαλιά του φιδιού



Ο Καραμακάτε ζει μόνος στο δάσος (που είναι και ζούγκλα), σε ένα είδος αυτοεξορίας. Γέρος πια έχει ξεχάσει τη σημασία των ενδοπτικών εικόνων που κάποτε οραματίστηκε και έχει σκαλίσει σ’ ένα βράχο στην άκρη του ποταμιού, εικόνων που του είχε αποκαλύψει η συνύπαρξή του με τα φυτά η οποία τον καθοδηγούσε στην πορεία του μέσα στη ζούγκλα, πορεία στην κόψη του ξυραφιού που είναι ο πολιτισμός για το μοναχικό Καραμακάτε. Η ληστρική δυτική διείσδυση έχει δαιμονοποιήσει τη σχέση του Καρακαμάτε με τα φυτά, έχει δαιμονοποιήσει τον ίδιο τον Καρακαμάτε, κι έχει απαγορέψει τη μετάδοση της γνώσης του στα παιδιά του δάσους. Το συμφέρον της είναι στο καουτσούκ και το δεκανίκι της ο εκπολιτισμός των ιθαγενών με τους δικούς της όρους, μέσα από την ιεραποστολή (χαμένη υπόθεση και σατανικό μπούμερανγκ βαρβαρότητας στο τέλος).

Δύο πορείες παράλληλες: στο χώρο κατά μήκος του ποταμιού. Και στο χρόνο, με διαφορά δεκαετιών. Η πρώτη μ’ ένα Γερμανό που ψάχνει με τη βοήθεια του Καραμακάτε το φυτό γιακρούνα που θα τον σώσει από την αρρώστια. Η δεύτερη μ’ έναν Αμερικανό ο οποίος, πάλι με την καθοδήγηση του γέρο-Καραμακάτε, θέλει να βρει το γιακρούνα (το οποίο ποτέ δεν πρέπει να καλλιεργηθεί) όταν όλα δείχνουν πια χαμένα, μέσα στην απελπισία και στη λήθη στην οποία έχει αφεθεί και ο ίδιος ο Καραμακάτε.

Τίποτα δεν έχει χαθεί, το φυτό θα βρεθεί σ’ έναν πέτρινο λόφο πάνω από τον ποταμό (από τις πιο όμορφες κινηματογραφικές φωτογραφήσεις τοπίου που έχω δει) και ο βοτανολόγος, ο Evans, θα δει τα ενδοπτικά οράματα και θα κατανοήσει. Η μόνη έγχρωμη σκηνή της ταινίας με τον αριστουργηματικό τρόπο του Ταρκόφσκι στο Αντρέι Ρουμπλιόφ, εκεί με τις έγχρωμες αγιογραφίες.

Καιρό είχα ν’ απολαύσω ταινία με τέτοια θεματολογία. Από τις ταινίες του Herzog και το «Αποκάλυψη τώρα».