Γράφοντας ιστορία

...Όταν ήμουν νέος, τα καλοκαίρια ήμουν ναυαγοσώστης, κι έπαιζα φούτμπολ στο χάι σκουλ και στο κόλετζ...

Ronald Reagan, Δεκέμβριος 1983,

“How to Stay Fit: The President's Personal Exercise Program”

Πριν από ένα δυο μήνες σε κάποια ομιλία του, στο συνέδριο Economist νομίζω, είπε για τους μεγάλους ηγέτες. Ανέφερε τη Thatcher, τον Mitterrand και τον Reagan. Ότι την ώρα που αυτοί έγραφαν ιστορία, οι υπόλοιποι δεν το συνειδητοποιούσαν. Τη στιγμή που το έλεγε, ένας από τους υφυπουργούς του, έγραφε sms στο κινητό· τα χέρια κάτω από το τραπεζομάντιλο, το πρόσωπο σκυμμένο - να δείχνει κατάσταση περισυλλογής. Τι να έγραφε άραγε; ίσως, «έμπλεξα, δεν τελειώνω, προλαβαίνουμε την τελευταία προβολή». Παρεξηγημένος ο μεγάλος ηγέτης μας, τον γράφουν την ώρα που γράφει ιστορία για λογαριασμό μου. Κουρασμένος εγώ, σκυμμένος, στημένοι ουρά από πίσω μου· όλοι οι σωτήρες. Στήνω πλάτη ν’ ακουμπήσουν το μπακαλόχαρτο, να γράψει ο καθένας το μεγάλο ιστορικό κεφάλαιό του.

Δεν θέλω άλλη ιστορία, πάντα τη βαριόμουν. Η ίδια μαλακία, πολλοί οι αυτοκράτορες και διαδοχή οι δυναστείες. Όμοιοι ο ένας με τον άλλο. Και όλοι τους φωτοστέφανο. Ένα καλό βιβλίο γυμναστικής - αυτό θέλω. Πέρασαν τρεις μήνες από την εγχείριση, πρέπει να ξαναρχίσω, σιγά-σιγά, να γυμνάζομαι. Σκούριασα από το καθισιό και το σκύψιμο.

Όχι άλλη ιστορία, περισσότερη καθημερινότητα χρειάζομαι.

Love Reign O'er me

...On the dry and dusty road 

The nights we spend apart alone 

I need to get back home to cool cool rain. 

I can't sleep and I lay and I think 

The nights are hot and black as ink 

Oh God, I need a drink of cool cool rain...

Αυτό θυμήθηκα σαν είδα τη φωτογραφία απ’ τις πλημμύρες στη Γερμανία. Δύσκολες οι προβλέψεις για το καλοκαίρι. Σκόνη και ξηρασία, κολλάνε βρωμιά και υγρασία. Καλύτερα να βρέχει καλοκαιριάτικα, συνεχώς, να ξεσπάει, να καθαρίζει.

Πριν περάσω το φανάρι για το μετρό στο Σύνταγμα, με πήρε απ’ τη μύτη μια φοβερή δυσωδία, εκεί στην αρχή του πεζόδρομου. Αναγκάστηκα να φτύσω διασχίζοντας· δεν μπόρεσα να κρατήσω τη μπόχα μέσα μου, στα ρουθούνια και στο στόμα μου.

Να κρατήσει ο καθένας μας, μέσα του, καθαρός, όσο μπορεί...

(Reuters/Thomas Peter)

Κοινή ωφέλεια

Με τον Καλλικράτη καταργήθηκε ο Δήμος Μεθάνων και η ομώνυμη χερσόνησος συνενώθηκε με  το Δήμο Τροιζηνίας. Ατυχής συνένωση, καθώς διαφέρουν τα φυσικά και τα δημογραφικά χαρακτηριστικά των δύο περιοχών. Τα πληθυσμιακά μικρότερα και ορεινά Μέθανα δεν αποτελούν προτεραιότητα για το Δήμο, τον «κάμπο» όπως αποκαλούν πολλοί Μεθανίτες την περιοχή της Τροιζήνας.

Δεν υπάρχει πλέον δημόσια συγκοινωνία που να συνδέει τα χωριά με το λιμάνι. Με αποτέλεσμα οι ηλικιωμένοι, πολλοί από τους οποίους επιβιώνουν με πενιχρές συντάξεις του ΟΓΑ, ν’ αναγκάζονται να καλούν ταξί για να μεταβούν στο λιμάνι, να καλύψουν βασικές ανάγκες, όπως ν’ αγοράσουν τα φάρμακά τους. Έχουν γίνει κάποιες κινήσεις προς το Δήμο με συλλογή υπογραφών. Καλό είναι να διερευνήσει ο Δήμος τη δυνατότητα χρησιμοποίησης κονδυλίων από το ΕΣΠΑ για χρηματοδότηση ενός μικρού δημοτικού λεωφορείου που θα εξυπηρετεί τα χωριά της χερσονήσου, έστω και σε αραιότερη βάση απ’ ότι η παλιά σύνδεση με λεωφορείο.

Μαθαίνω ότι σχεδιάζεται η μετατροπή του Λιμενικού Σταθμού Μεθάνων σε Λιμενικό Τμήμα, κάτι που θα υποβαθμίσει ακόμα περισσότερο τη ζωή των κατοίκων στη χερσόνησο (η οποία, να σημειωθεί, έχει αναπτυξιακές προοπτικές).

Έχω διαβάσει κατά καιρούς, σε ανόητα ένθετα «σοβαρών» κυριακάτικων εφημερίδων, τα “success stories” νέων που άφησαν τη ζωή στην Αθήνα και επέστρεψαν στην επαρχία, στην οικογενειακή γη. Καλό είναι να γίνει κατανοητό ότι για να μιλήσουμε όντως σοβαρά για κάτι τέτοιο, σε κλίμακα που θα μπορέσει να συνεισφέρει στην ανάκαμψη της εθνικής οικονομίας, πρέπει να μπει μια κόκκινη γραμμή και να διαμορφωθεί σταθερή πολιτική στον τρόπο αντιμετώπισης των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Και στα πιο ακραία, σε ηλίθιο βαθμό και για τους ίδιους τους νεοφιλελεύθερους, σενάρια που θέλουν την ιδιωτικοποίηση πολλών από αυτές τις υπηρεσίες, η ίδια η «αγορά» δεν θα ενδιαφερθεί για την κάλυψη των αντίστοιχων αναγκών σε δύσκολες περιοχές, με τις οποίες είναι γεμάτη η ελληνική επικράτεια. Σε πλήρη μαρασμό και black-out κανείς νέος δεν θα πάει να επενδύσει τις λιγοστές οικονομίες του. Η ιδιωτική πρωτοβουλία φυτρώνει μόνο σε έδαφος όπου το δημόσιο αγαθό αναγνωρίζεται ως δημόσιο και όπου η Πολιτεία το σέβεται και φροντίζει γι’ αυτό.

Υπάρχουν σημεία στα Μέθανα, για παράδειγμα, όπου η λήψη του Mega είναι ιδιαίτερα προβληματική. Δε φαίνεται να ιδρώνει το αυτί του ίδιου του Καναλιού να τη βελτιώσει.

Roundabout

Ξημέρωμα της μέρας που κλείνω τα 51· στην Κύπρο, εδώ που γεννήθηκαν οι πρώτες συνεκτικές αναμνήσεις μου. Αυτές που φτιάχνουν μικρές ιστορίες, δύο – τρεις προτάσεις η κάθε μία, όχι περισσότερο. Αλλά και όχι οι σπασμένες, ασύνεκτες εικόνες με σύντομες λεζάντες, όπως από τον Έβρο όπου υπηρετούσε πρωτύτερα ο πατέρας μου. Πάτησα δράκαινα (έτσι είπανε) στη θάλασσα. Δε με πιστέψανε που έκλαιγα αλλά πρήστηκε το πόδι μου και μ’ έτρεξαν στο νοσοκομείο. Για μέρες φορούσα μια πλαστική κόκκινη παντόφλα στο ένα πόδι και παπούτσι στο άλλο. Μετά πέρασε.

Στην Κύπρο μείναμε στα κατεχόμενα, στην Κυρήνεια και στον Άγιο Επίκτητο. Και Λευκωσία, κοντά στο αεροδρόμιο, και Λεμεσό. Έκτοτε επισκέφτηκα την Κύπρο το ’79, με την εκδρομή στο λύκειο, και φέτος, πριν τέσσερις μέρες.

Κάποιοι ζουν με τρόπο που η ζωή τους έχει συνέχεια, οι αναμνήσεις διαδέχονται η μία την άλλη, όπως γεροί κρίκοι σε αλυσίδα. Αυτοί επιστρέφουν εύκολα. Κάποιοι ακολουθούν άλλους δρόμους, πολλές οι στροφές και οι μετακομίσεις. Πιο δύσκολη η επιστροφή, όχι όμως ακατόρθωτη. Σημασία έχει το ειδικό βάρος σ’ ότι αφήνουν πίσω, να το ζουν και να το νιώθουν. Πέτρες κι όχι ψίχουλα ζωής να σημαδεύουν το δρόμο.

Με την επόμενη μετάθεση, στα νήπια πλέον, βρέθηκα στη Σιάτιστα· με το όι μου και το βούρα να πιάσεις την μάπα στην αδελφή μου. Παραπονιόμουν στη μάνα μου ότι γελούσαν τ’ άλλα τα παιδιά μαζί μου κάθε που μιλούσα. Μετά πέρασε κι αυτό· αλλά δεν ξεχάστηκε.

------------------

Στα 51 μου, δύο φωτογραφίες από φίλους, που είμαστε μαζί πρόσφατα. Με τον Κ., που επέστρεψε στον Άγιο Φραγκίσκο (τυχερός ο Σ., παρά την απόσταση), με τον Φ., που επέστρεψε στο Ελσίνκι. Και μία από τους Τ. και Μ., που επέστρεψαν στον κήπο τους, στο Ζούσι της Ιαπωνίας.

Ελπίζω να βρεθώ σύντομα πάλι μαζί τους, μ’ όλους, ξανά και ξανά...

Για την ώρα την κάνω για αεροδρόμιο, επιστρέφω - με τη σειρά μου - Αθήνα.

Muscle beach και ο χορός των σκύλων

Από τη Λεμεσό σήμερα δε μπόρεσα να θυμηθώ τίποτα. Ίσως το Κάβο Γάτα, όπως το είδα από μακριά· μόνο αυτό μου έκανε «κλικ». Όλη η παραλία κτισμένη, σειρά τα πολυώροφα ξενοδοχεία: copy & paste Miami Beach, delete the Art Deco. Που σημαίνει χάλι, τσιμέντο, κατάθλιψη και η βρωμιά των κλειστών ισογείων καταστημάτων της κρίσης, στην αντηλιά της Μεσογείου. Πήρα τηλέφωνο τη μητέρα μου, μπας και βρω την άκρη του νήματος. Μέναμε κοντά σ’ ένα roundabout, είπε. Ένα roundabout στην Κύπρο. Σωθήκαμε.

Μιναρέδες και ουασινγκτόνιες· τουρκομπαρόκ, L.A. wannabe, μέσω Ρωσίας.

Περιμένοντας στη στάση, μεσημεριάτικα, έδειχνα ένας άλλος beach bum, η eurotrash εκδοχή. Από το λεωφορείο, εν κινήσει, όλα πάλι δείχνουν ομορφότερα.

Αργότερα, στη Λευκωσία πέφτω πάνω σε μια διαμαρτυρία για να σωθεί κάποια παραλία της χελώνας. Κάτω τα χέρια από τη φύση, φώναζαν στους πλουτοκράτες. Μετά το σοκ της Λεμεσού, δεν τους αδικώ. Είδαμε και πόσο βοήθησε την Κύπρο του κτηματολογίου, η τόσο «άριστα» χωροθετημένη ανάπτυξη.

Καλαμαράς, επιμένω Καλαμάτα (με κτηματολόγιο).

Μια σταλιά Κενταύρεια

Στο φαράγγι του Άβακα στη δυτική Κύπρο, μια χαρακιά στη χερσόνησο του Ακάμα που κόβει το μαργαϊκά στρώματα. Στα τοιχώματα ισορροπούν κέδρα, φοινικικές άρκευθοι ή αόρατες, όπως τις αποκαλούν μπροστά μου, αφού μπορείς να κρυφτείς πίσω από την πρασινάδα τους δίχως να σε βλέπει κανένας. Κυπαρίσσια ατίθασα, απεριποίητα κι αχτένιστα όπως τα κρητικά των Λευκών Ορέων. Πιο εντυπωσιακές οι χαρουπιές. Πλήθος μαζεμένες κατά μήκος της όχθης του ρυακιού που διασχίζει με λιγοστό νερό την κοίτη. Έξω από «νερά» τους οι χαρουπιές, το φυσικό τους περιβάλλον είναι οι άνυδρες πλαγιές. Γλυπτά οι ρίζες τους, αντρειωμένες και μυώδεις, κρατιούνται γερά από την όχθη, πληγωμένες και σκονισμένες. Γυμνασμένες από τη μάχη, όταν φουσκώνει το ρυάκι σε χείμαρρο και πλημμυρίζει με τις χειμωνιάτικες μπόρες, παρασέρνοντας τα πάντα. Ceratonia siliqua – τη μετονομάζω σε Xerokephalia siliqua· έμπλεξες, τι δουλειά έχεις εδώ; - σκέφτομαι. Στο στενότερο σημείο του φαραγγιού, αυτή η πέτρα που βουλιάζει μέσα στα χρόνια, πάνω από την κεφάλα μου, δεν θέλω να με παρασύρει - ξανασκέφτομαι. Να και το φλαπ φρουουτ!!! των αγριοπερίστερων του ποιητή της Ασίνης που αγάπησε τ’ αηδόνια στις Πλάτρες.

Όλα στη θέση τους και περισσότερο απ’ όλα η Centaurea akamantis, ή Κενταύρεια η ακαμαντίς, ενδημική, που φυτρώνει μόνο στην Κύπρο, στη χερσόνησο του Ακάμα. Λίγα άτομα απομένουν, τα περισσότερα απ’ αυτά - γύρω στα 600 - μέσα στο φαράγγι, στις σχισμές του ασβεστολιθικού βράχου. Γίνονται φιλότιμες κι επιτυχημένες προσπάθειες για τη διατήρησή τους. Πλησιάζω μερικά από τα μωράκια, προσεκτικά, ίσα - ίσα που ένιωσαν την υγρασία της ανάσας μου. Ξεκάθαρο στο μυαλό μου αυτό που έγραψε ο ποιητής· ότι προτιμά μια στάλα αίμα από ένα ποτήρι μελάνι.

Η ΕΡΤ δε μ’ αφήνει να κοιμηθώ στη Λευκωσία. Όλη την ώρα ανοικτή η τηλεόραση.

Η σημαία και το τείχος

Απογευματινός περίπατος στη Λευκωσία. Στον πεζόδρομο της Λήδρας, η πλακόστρωση σταματάει στο φυλάκιο. Στάθηκα να ρίξω μια ματιά στην άλλη πλευρά. “No photos, mister!” μου φώναξε κάποιος, μέσα από το φυλάκιο. Πήρα ταξί για το σπίτι μιας φίλης, με είχε καλέσει για δείπνο. Είχα να τη δω από το 2008, όταν έφυγε από Βρυξέλλες, πριν επιστρέψω εγώ Αθήνα. Από το μπαλκόνι της, απέναντι στην πλαγιά στον Πενταδάκτυλο, αναβόσβηνε φωτεινή η σημαία του ψευδοκράτους. «Μη με ρωτάς πως πας και τι κάνεις εκεί», μου είπε, «δεν το έχω κάνει ποτέ, αρνούμαι». Το γραφείο που δουλεύει βρίσκεται κοντά στη Λήδρας και στο φυλάκιο.

Επέστρεψα στο ξενοδοχείο με τα πόδια. Ήσυχη η νύχτα, σε ορισμένα σημεία το μόνο που άκουγα ήταν ο ήχος των βημάτων μου και ο κλιματισμός από τα σπίτια. Μέρος της διαδρομής κατά μήκος της φωτεινής κορδέλας των τειχών της τάφρου.