26/4/15

Pacifier


Πριν τη επιβίβαση, στις 9.56 το πρωί, μου ήρθε μήνυμα στο κινητό για επταμισάρι στο Νεπάλ. Στο αεροπλάνο μπροστά μου, κάθισε μια μαμά με δυο μικρά παιδιά. Η μητέρα είπε στο κοριτσάκι, το οποίο μου έριξε ματιά, απορία και χαμόγελο μέσα από το χώρισμα των θέσεων, ότι σε λίγο θα φτάναμε ψηλά στα σύννεφα, δείχνοντας έξω από το παράθυρο προς τα πάνω. Αυτό, που δεν είχε φτάσει ακόμα τα πέντε, απάντησε ότι δεν ήθελε κι ότι φοβόταν. Σχεδόν έβαλε τα κλάματα. Έκατσε με πιπίλα σ’ όλη την πτήση.

Πετώντας κατά μήκος της νότιας κυπριακής ακτής, κοίταξα στο βορρά και μου φάνηκε ότι είδα τις χιονισμένες κορυφές του Ταύρου. Ίσως ήταν τα σύννεφα. Κούνησε πριν την προσγείωση και η μητέρα μίλησε στο κοριτσάκι, ότι της φαινόταν ότι το αεροπλάνο θα έπεφτε πάνω στα σπίτια. Αυτό γέλασε με την πιπίλα στο στόμα και μετά τσίριξε από χαρά.

Τον ομιλητικότατο ταξιτζή τον έλεγαν Σάββα, 60 χρονών. Με την εισβολή ήταν 19 και υπηρετούσε στους καταδρομείς. Από τη μονάδα του, 61 άτομα, σκοτώθηκαν οι 49 όταν τους περικύκλωσαν οι εισβολείς. Αυτός τραυματίστηκε. Οι γονείς του για δυο βδομάδες τον νόμιζαν πεθαμένο. Έχει πάρει τη μητέρα του να δουν το σπίτι τους στην Κυρήνεια. Στο σπίτι μένει μια Σεμπρά από τα Άδανα. Τους έβαλε μέσα και τους έφτιαξε τσάι.

Σκέφτομαι ότι αν ήμουν η μαμά του Σάββα, θα είχα την παρόρμηση να ξεμαλλιάσω τη Σεμπρά. Μάλλον ο χρόνος φτιάχνει βαλβίδα, μια ασφάλεια παραίτησης και συναισθηματικού κορεσμού, η οποία πέφτει αυτόματα τις στιγμές που ανεβαίνει η αδρεναλίνη που ζητά ξεμάλλιασμα. Ίσως, στο βάθος, η μητέρα του Σάββα ένιωσε ένα εύκολο να του επιβληθεί πλέον συναίσθημα ναυτίας.

Έβαλε το ράδιο ο Σάββας ν’ ακούσουμε ειδήσεις. Αποκατάσταση του σπασμένου αγωγού νερού στη Λευκωσία, εκλογές στο ψευδοκράτος. Στα διεθνή, το Νεπάλ πρώτη είδηση. Με ρώτησε τι σημαίνει εστιακό βάθος.

Μου έδωσε κάρτα να του τηλεφωνήσω, να με πάει αεροδρόμιο σαν τελειώσω τις δουλειές στη Λευκωσία.

Πριν τις δουλειές, παλιοί συμφοιτητές και συνάδελφοι. Και λίγη αρχαιολογία.

24/4/15

From Peru to Cebu

(werkinafrika)

Όταν ζούσα στις Βρυξέλλες γνώρισα μια Φιλιππινέζα η οποία εργαζόταν εκεί ως οικιακή βοηθός. Έκανα ένα ψυχικό, έγινα σπόνσοράς και τη βοήθησα να ανανεώσει την άδεια παραμονής της εκεί και εργασίας. Η Μαρίνα, νιώθοντας υποχρέωση, μου έφερνε διάφορα δωράκια: after shave, αφρόλουτρα, μπιμπελό, ένα φουστάνι για τη μαμά μου, σοκολατάκια (πάντα αυτά με τον Wolfgang Amadeus) και πολλά μακό μπλουζάκια. Ένα απ’ αυτά είχε στάμπα το χάρτη των Φιλιππινών. Αμέσως το κατάλαβα μόλις μου το έδωσε - γιατί τι άλλο να ήταν αυτά τα τυχαία, άσχημα σχήματα, πάρα ο χάρτης της χώρας της; Σπάνια φοράω αυτό το μακό με τη μουτζούρα, λες κι έφαγε τη στάμπα το πλυντήριο.

Δύσκολο να κάνει κάποιος τατουάζ το χάρτη της Ελλάδας. Πολλή λεπτομέρεια και με τα χρόνια θα θαμπώσουν οι γραμμές, θα χάσουν την οξύτητά τους, οι γωνίες των ακρωτηριών θ’ αμβλυνθούν. Σε κάποιον στον οποίο αρέσουν τα τατουάζ και στον οποίο η ελληνική γεωγραφία είναι γνώριμη (και για να γνωρίσεις κάποια γεωγραφία πρέπει να την αγαπήσεις), ένα τέτοιο τατουάζ πιθανότατα να έδειχνε όμορφο παρά τις δυσκολίες και τον πρόσθετο πόνο που θα προκαλούσε η χάραξή του.

Το ίδιο πρέπει να ισχύει και για τις Φιλιππίνες και για όποιον του είναι γνώριμη η γεωγραφία εκεί. Αν δεν αγαπούσε η Μαρίνα τις Φιλιππίνες δε θα μου χάριζε ενθουσιασμένη μακό με το χάρτη της χώρας.

Η Μαρίνα, που όταν κάποτε είδα στις ειδήσεις ανθρώπους στις σκεπές στις Φιλιππίνες, μετά από πλημμύρες, και τη ρώτησα αν είναι καλά οι δικοί της, απάντησε χαμογελαστή «ναι είναι καλά, είναι πάνω στη στέγη». Διευρυμένος ο θεσμός της οικογένειας στις Φιλιππίνες.

Όταν ο Γιώργος συνάντησε τη Μαρίνα στο Βέλγιο.

Αν πας στο Google Earth, βρεις τις Φιλιππίνες και κάνεις zoom out, αυτό που βλέπεις αρχίζει να βγάζει νόημα, να γίνεται γνώριμο. Αρχικά η τεκτονική, ένα τόξο, μέρος του δαχτυλιδιού της φωτιάς του Ειρηνικού, και στο τέλος η υδρόγειος. The planet is glowing όπως τραγούδησε ο Bowie. Σε μπλε, όπως η Μαρίνα, κι όχι από φωτιά.

Το ομορφότερο και δυσκολότερο τατουάζ.

23/4/15

Speak low



Διαβάζω για τη δίκη του 93χρονου Oskar Gröning, του μέλους των SS, ο οποίος κατηγορείται για συμμετοχή στις δολοφονίες 300.000 Εβραίων. Είναι άξιο προσοχής ότι η εκδίκαση της υπόθεσης καθυστέρησε δεκαετίες καθώς παλαιότερα υπήρχε άρνηση στη Γερμανία ν’ απαγγελθούν κατηγορίες για συμμετοχή στο Oλοκαύτωμα, δίχως απόδειξη συμμετοχής σε συγκεκριμένη πράξη. Όμως το 2011 στο Μόναχο επιβλήθηκε ποινή πενταετούς κάθειρξης στον John Demjanjuk, ενός Ουκρανού ο οποίος μετά τον πόλεμο μετοίκησε στις ΗΠΑ, για συνέργεια στην εκτέλεση 28.000 Εβραίων στο στρατόπεδο Sobibor στην Πολωνία. Αυτό άλλαξε την προσέγγιση παρά τα χρόνια που πέρασαν από τα εγκλήματα των ναζιστών.

Ο Oskar Gröning παραδέχτηκε στο δικαστήριο την ηθική ενοχή του, ζητώντας συγχώρεση και λέγοντας ότι εναπομένει στη δικαιοσύνη να αποφασίσει για ευθύνη απέναντι στο νόμο.

Αυτό για όσους  Έλληνες αποφαίνονται με τόση ευκολία και σιγουριά ότι το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων έχει κλείσει καθώς κάποτε, σε κάποια ημερομηνία πριν οι περισσότεροι από αυτούς γεννηθούν, κάποιος από την τότε ελληνική πολιτική ηγεσία αποφάσισε να κλείσει το θέμα με τη Γερμανία προς συμφέρον της Γερμανίας. Ισχυριζόμενοι ότι το επιχείρημα δεν αποτελεί τίποτα παραπάνω από μια φούσκα «λαϊκισμού» που χρησιμοποιούν οι «αντιμνημονιακοί».

Είναι ζήτημα ηθικής τάξης που αφορά όλους τους Έλληνες (οι οποίοι δεν έχουν σύμπλεγμα κατωτερότητας που είναι Έλληνες) όπως η δράση του 93χρονου Gröning εξακολουθεί ν’ αφορά όλους τους Εβραίους μετά από τόσες δεκαετίες.

Έτσι λοιπόν, οι «αντιμνημονιακοί» ας αποσυνδέσουν το ζήτημα με οποιαδήποτε άλλη αντιπαράθεση της Ελλάδας με τη Γερμανία, ώστε να μην ξεφτιλιστεί και μείνει δίχως ουσία και σημασία.

------------------

Μας εύχομαι χαρά και χιούμορ. Όσο χάλια κι αν είναι τα πράγματα, όσο δυσάρεστα και θλιβερά, ας αφήσουμε περιθώριο γι’ αυτά τα δύο τα οποία έχουμε οι περισσότεροι χάσει. Ας τους κάνουμε κράτηση σ’ ένα δωμάτιο στις καρδιές κι ας μείνει κενό για όσο μείνει. Ας αφήσουμε ένα τόσο δα χώρο ελεύθερο, ώστε να επιτρέψουμε την επιστροφή τους. Διαφορετικά ποτέ δεν θα υπάρξει αποκατάσταση, θα παραμείνουμε μαύροι και ανυποψίαστοι όπως ο Αιγέας.


22/4/15

Hardwood


Το σεξουαλικό αυτό βοήθημα, 250 χρόνων, βρέθηκε σε ανασκαφή τουαλέτας στην Πολωνία. Οι ειδικοί που το μελέτησαν μας πληροφορούν ότι επενδύθηκε κόπος να το κατασκευάσει ο τεχνίτης. Πρώτης ποιότητας δέρμα, γεμισμένο με γουρουνότριχα, ενώ η άκρη του ήταν ξύλινη. Ποιος ξέρει ποιος ή ποια το χρησιμοποιούσε, με πάθος και πόθο, σαν η πόρτα χτύπησε ανυπόμονα από κάποιον σε έκτακτη ανάγκη. Κατέληξε άδοξα στο βόθρο. Ανεκπλήρωτοι έρωτες που τους κατάπιε η ιστορία στην ανωνυμία. Τα απομεινάρια μια μέρας.

Σιγά το εύρημα. Κατέβηκαν στο τέλος οι κουτόφραγκοι και οι βλάχοι από βελανιδιές και πιασαν τις πλαστικές τέχνες, τα γλυπτά και τους βαλάνους. Όταν εμείς, 2.000 χρόνια πριν, χτίζαμε Παρθενώνες. Τρώγοντας αμβροσία παρέα με τους θεούς. Με κάθε δυνατό τρόπο.

Γλύφοντας και γλείφοντας.


21/4/15

Επινόημα μαζικότητας



Και βέβαια οι Σύροι δεν είναι μετανάστες, είναι πρόσφυγες. Δεν το αμφισβητεί κανείς αυτό. Διαβάζοντας όμως τη συνέντευξη της Τασίας Χριστοδουλοπούλου στην Εφημερίδα των Συντακτών, αυτό που προκαλεί έκπληξη είναι η μη αναφορά στον Κανονισμό Δουβλίνο ΙΙ και στην ασύμμετρη αντιμετώπιση της Ελλάδας, ως χώρα πρώτης εισόδου, να σηκώνει το βάρος αυτών που αιτούνται άσυλο. Αντίθετα στη συνέντευξη της κυρίας Χριστοδουλοπούλου διάβασα μόνο μια ισχνή αναφορά στη διεθνή και ευρωπαϊκή υποχρέωση της Ελλάδας να εξασφαλίσει ανθρώπινες συνθήκες υποδοχής και διαβίωσης. Εις το διηνεκές υποθέτω (αναλόγως με τη δήλωση Βαρουφάκη για εκπλήρωση των υποχρεώσεων απέναντι στους δανειστές), αφού η Υπουργός δεν διαμαρτύρεται για το Δουβλίνο ΙΙ. Η κατακλείδα της έκθεσης ιδεών και επινόησης λύσεων (για την ώρα) της εν ενεργεία Υπουργού μας πληροφορεί ότι η προσφυγιά και η μετανάστευση είναι οικουμενικό πρόβλημα, μετά ευρωπαϊκό και στο τέλος ελληνικό.

Μα και η οικονομική κρίση οικουμενικό, μετά ευρωπαϊκό και στο τέλος ελληνικό πρόβλημα ήταν και είναι.

Είναι κωμικό το πως, σε συνέντευξη της αρμόδιας Υπουργού κυβέρνησης που τόσο έχει διαμαρτυρηθεί, οικουμενικά και ευρωπαϊκά, για τα άδικα μέτρα που έχουν επιβληθεί στην Ελλάδα ώστε ν’ αντιμετωπιστεί η οικονομική κρίση, δεν ακούγεται λέξη για την αδικία του Δουβλίνο ΙΙ (παρά την αμφισβήτηση της ισχύος του Κανονισμού από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Και το πως η Υπουργός υπογραμμίζει ότι «στην Ελλάδα δεν χωράνε οι συνταξιούχοι, γιατί έχουν ναυαγήσει τα ασφαλιστικά ταμεία, δεν χωράνε οι νέοι, γιατί η ανεργία έχει αυξηθεί, δεν χωράνε τα μωρά, γιατί δεν υπάρχουν βρεφονηπιακοί σταθμοί. Προφανώς δεν χωράνε και οι μετανάστες και οι πρόσφυγες, γιατί δεν υπάρχουν θέσεις εργασίας και δομές».

Δήλωση τόσο θυμίζει το «όλοι μαζί τα φάγαμε» του Πάγκαλου.

20/4/15

Sound and vision

(UNHCR/B.Sokol)

«Βαθιά συγκλονισμένος» δηλώνει ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες Antonio Guterres και καλεί την Ευρώπη να δείξει ολοκληρωμένη προσέγγιση για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων που οδηγούν τόσους ανθρώπους σε τέτοιο τραγικό τέλος και ν’ ανέλθει στο ύψος των περιστάσεων.

Αφήνω το χάος στον αραβικό κόσμο και σκέφτομαι την έγκυο μητέρα που γλύτωσε το ναυάγιο και γέννησε δίδυμα σ’ ελληνική κλινική. Εργαζόμενη σε τράπεζα στο Καμερούν είπε, έφυγε για να εξασφαλίσει ένα καλύτερο μέλλον στ’ αγέννητα παιδιά της. Σίγουρα όχι πρόσφυγας, σίγουρα λαθρομετανάστης. Ανύπαντρη κι ετοιμόγεννη στο Καμερούν.

Δεν ξέρω πώς να κινήσω τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ πρόσφυγα και λαθρομετανάστη. Μεταξύ ενός παιδιού στη Συρία το οποίο οι γιατροί προσπαθούν να κρατήσουν στη ζωή, ενός ομοφυλόφιλου κι ενός χριστιανού στη Μοσούλη, μιας ανύπαντρης μητέρας στο Καμερούν.

Είμαι σίγουρος ότι οι αρμόδιοι του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών θα γνωρίζουν, όταν τα μάτια τους ξεθολώσουν μετά την παρακολούθηση του βίντεο με τις αποτυχημένες προσπάθειες των γιατρών να σώσουν τα δηλητηριασμένα παιδιά.

Την απάντηση, αναφορικά με την ολοκληρωμένη προσέγγιση για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων, τουλάχιστον για την Αφρική, την έχει ο UNIDO, o Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιομηχανική Ανάπτυξη,  ο οποίος αναφέρεται στο αφρικανικό θαύμα της 5,5 % ανάπτυξης ετησίως, σημειώνοντας ότι η φτώχεια παραμένει  σημαντική πρόσκληση. Εκεί η απάντηση. Μεγάλο το βάθος όμως μέχρι ν’ αρπάξει κανείς τις αιτίες.

Μισή απάντηση, καθώς στη σχετική σελίδα στο διαδίκτυο ούτε μια φορά δεν υπάρχει αναφορά στην Κίνα και στην Αναπτυξιακή Τράπεζά της και στα κριτήρια (ή στην έλλειψη κριτηρίων) με τα οποία επενδύει στην Αφρική. Και στα όποια άλλα αντίστοιχα αναπτυξιακά προγράμματα και Τράπεζες, από άλλους αναπτυσσόμενους γίγαντες (τώρα που οι αναπτυγμένοι βελτίωσαν τα δικά τους κριτήρια, αλλά δυσκολεύονται να βοηθήσουν όπως παλαιότερα).

Τι γράφω κι εγώ τώρα;

Ας ψάξει η Ευρώπη λοιπόν την ολοκληρωμένη προσέγγισή της, μετά από τα βίντεο και τα λόγια που βλέπει και διαβάζει για να δακρύζει. Και ν’ αγαπιέται.

--------------



(Khaled Abdullah/Reuters)

19/4/15

Τα πνεύματα (Κάμι 2)










Τη Μεγάλη Πέμπτη, σα λείψαμε για μια δουλειά στο Γαλατά, το σκυλί νομίζοντας ότι φύγαμε κατέβηκε στους Άγγλους που την προσέχουν όταν λείπουμε. Τη Μεγάλη Παρασκευή, περπάτησα μέσα από τις πεζούλες του βουνού, στον Αϊ Δημήτρη. Καθώς το ζωντανό δεν ήταν μαζί μου να ταράξει τα πνεύματα, άνοιξα την πόρτα και μπήκα. Στάθηκα δίχως να κάνω θόρυβο, κοιτάζοντας τις αγιογραφίες στο τοίχο, πολλές από αυτές χωρίς πρόσωπα. Λες και κάποιος τα έξυσε να τα σβήσει ηθελημένα. Αν όντως, άρρωστος. Σε λίγο, με τον ήχο της ανάσας μου και του αέρα έξω, τ’ άκουσα να έρπουν και να σέρνονται. Πίσω από τις φτηνές εικόνες που αντικατέστησαν τις παλιές, τις κλεμμένες, για να βγουν στον τοίχο. Πίσω από το ιερό, για ν’ ανέβουν πάνω στην Αγία Τράπεζα. Τη θρησκεία, όπως και την τέχνη, την εφηύρε ο άνθρωπο να τον βοηθήσει ν’ αντέξει τη σκληρότητα της φύσης. Μια χαρά η θρησκεία συμφιλιώνεται τώρα με τη φύση, εγκαταλειμμένη πάνω στην ράχη από τον άνθρωπο.

Βγήκα έξω κι από χαμηλά μακριά κάτω, απ’ το βάθος του αμφιθεάτρου των ραχών γύρω από χωριό, αφουγκράστηκα γνώριμο, νευρικό, γαύγισμα που το ‘φερνε ο άνεμος. Μέχρι να γυρίσω την ξέχασα. Δεν πρόλαβα όμως ν’ ανοίξω την πόρτα του αυτοκινήτου και χίμηξε στο παράθυρο. Μπήκα στο σπίτι, ο Χ. δούλευε στον υπολογιστή. Τον ρώτησα πως και δεν την άκουσε που γαύγιζε. «Δεν άκουσα τίποτα», είπε κοφτά.

Το βράδυ δεν πήγα στον Επιτάφιο, αποκοιμήθηκα.

Την άλλη μέρα, είπα στη γειτόνισσα για τα ποντίκια στην Αγία Τράπεζα. Πρότεινε να πάμε να ρίξουμε ποντικοφάρμακο. «Άστο, καλύτερα έτσι», άλλαξα το θέμα.

Ούτε στην Ανάσταση πήγα. Με ξύπνησαν τα βαρελότα. Ξανακοιμήθηκα αμέσως.